Բաժանորդագրվեք araratnews-ի տելեգրամ ալիքին։
Հենլիի անձնագրերի ինդեքսի ամենավերջին՝ 2026 թվականի հուլիսի 21-ի թողարկման տվյալներով, Հայաստանի անձնագիրը 73-րդ տեղում է՝ 65 երկրում առանց նախնական վիզայի կամ վիզան սահմանին ստանալու հնարավորությամբ։ Հունվարյան թողարկման ժամանակ (71-րդ տեղ, 66 երկիր) մի փոքր ավելի բարձր էինք, բայց եթե նայենք վերջին մեկուկես տարվա միտումին, պատկերն այնքան էլ քաջալերիչ չէ. 2024-ի վերջին՝ 68 երկիր, 2025-ի հոկտեմբերին՝ 67, 2026-ի հունվարին՝ 66, հուլիսին՝ 65։ Փաստացի հասանելիությունը հետզհետե կրճատվում է, նույնիսկ երբ դիրքը երբեմն մեկ-երկու տեղով «բարելավվում» է այլ երկրների շարժի հաշվին։
Տարածաշրջանային պատկերը հաճելի չէ․
Վրաստան՝ 42-րդ տեղում, շուրջ 120 երկրով (հիմնականում 2017-ի ԵՄ-ի հետ անվիզային համաձայնագրի արդյունքում),
Ադրբեջան՝ 67-րդ տեղում, մոտ 67-70 երկրով. չնայած փակ սահմանին՝ մեզանից առաջ է,
Թուրքիա՝ մոտ 46-րդ տեղում, 113 երկրով,
Ռուսաստան՝ մոտ 45-րդ տեղում, նույնպես 113 երկրով, չնայած պատժամիջոցներից ի վեր տարեցտարի կորցնում է դիրքեր,
Իրան՝ 90-95-րդ տեղերի սահմաններում, ընդամենը 40-45 երկրով. սա միակ հարևանն է, որին գերազանցում ենք։
Վրաստանի, Ադրբեջանի, Թուրքիայի ու Ռուսաստանի ցուցանիշները 2026-ի հունվարյան թողարկումից են (Հայաստանինը՝ հուլիսյանից), քանի որ ինդեքսը տարվա ընթացքում մի քանի անգամ թարմացվում է, և ճշգրիտ թվերը կարող են մի քանի միավորով տատանվել ամեն թարմացման հետ, թեև ընդհանուր պատկերը դժվար թե կես տարվա ընթացքում զգալիորեն փոխված լինի։
ԵՄ-ի հետ անվիզային երկխոսությունը պաշտոնապես մեկնարկել է 2024-ի սեպտեմբերին՝ Եվրահանձնաժողովի՝ նույն տարվա հուլիսին տված համաձայնությունից հետո։ Հայաստանին հանձնված Անվիզային ազատականացման գործողությունների ծրագիրը (VLAP) ներառում է 74 չափանիշ չորս ուղղությամբ՝ փաստաթղթերի անվտանգություն, սահմանային ու միգրացիոն կառավարում, հասարակական կարգ, արտաքին հարաբերություններ և հիմնարար իրավունքներ։ 2026-ի մայիսի 5-ին Եվրահանձնաժողովը հրապարակեց առաջին առաջընթացի զեկույցը՝ ընդհանուր առմամբ դրական տոնով. հայ քաղաքացիներին տրված շենգենյան վիզաների թիվն աճել է 2019-ի 51 հազարից մինչև 2024-ի 86,3 հազարը, բազմակի մուտքի վիզաների բաժինը հասել է 43,5%-ի, մերժումների ցուցանիշն էլ նվազել է։ ֆոն դեր Լայենն ինքն էլ հայտարարեց, որ վստահ է վերջնական արդյունքի հասնելուն, բայց նման հայտարարությունները սովորաբար նշանակում են տարիներ, ոչ թե ամիսներ։
Հիմնական խոչընդոտները դեռ լուրջ են՝ կենսաչափական անձնագրերի թողարկումը նոր է սկսվելու 2026-ի աշնանը, Մեղրիի ու Զվարթնոցի անցակետերն արդեն հայկական վերահսկողության տակ են, բայց թուրքական ու իրանական սահմանի մի մասում դեռ մնում է ռուսական սահմանապահների հարցը, և չկա խտրականության դեմ օրենք՝ ԼԳԲՏ պաշտպանությամբ, ինչպես նաև Ստամբուլյան կոնվենցիան դեռ վավերացված չէ։ 2026-ի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններում Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը հաղթեց մոտ 50%-ով, այնպես որ գործընթացը վարող կառավարությունը մնում է նույնը։ Հաշվի առնելով, թե որքան ժամանակ տևեց նույն գործընթացը Վրաստանի ու Ուկրաինայի համար, խոսքը, հավանաբար, 2027 կամ ավելի ուշ ժամկետների մասին է։
Եթե Հայաստանը ստանա այն, ինչ Վրաստանը ստացավ 2017-ին՝ կարճաժամկետ անվիզային մուտք ողջ Շենգենյան գոտի (շուրջ 29 երկիր), թիվը 65-ից կարող է հասնել շուրջ 90-95-ի։ Վրաստանի սեփական օրինակով դատելով (մինչև 2017-ը նման դիրքերում էր, հետո մի քանի տարվա ընթացքում բարձրացավ 40-ականները), նմանատիպ համաձայնագիրը Հայաստանին կարող է տանել մոտավորապես 45-50-րդ տեղեր՝ առաջ անցնելով Թուրքիայից, Ռուսաստանից և Ադրբեջանից, բայց դեռ ետ մնալով Վրաստանից: Սա ուրվագծային գնահատական է, ոչ պաշտոնական կանխատեսում. Հենլիի ինդեքսը նման բանաձև չի հրապարակում, և ԵՄ-ն կարող է վերջում առաջարկել ոչ լրիվ, այլ պայմանական կամ փուլային ազատականացում։
Ամփոփելով՝ առաջընթաց իրապես կա, և Հայաստանն առաջին անգամ նստած է սեղանի շուրջ՝ հրապարակված ծրագրով ու առաջընթացի զեկույցով։ Բայց արժե զգույշ վերաբերվել այն հռետորությանը, թե անվիզային ռեժիմն արդեն վաղը-մյուս օրն է լինելու։ Տեխնիկական աշխատանքը դեռ կիսատ է, և Վրաստանի հետ եղած բացը կփակվի ոչ մեր, այլ Բրյուսելի ժամանակացույցով։
Source: Henley Passport Index, press releases (Jan 13, 2026 and July 21, 2026 / 20th anniversary edition): henleyglobal.com/newsroom/press-releases